BÂNG KHUÂNG

CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN. CHÚC CÁC BẠN NĂM MỚI ẤT TỴ 2025 THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Ba, 20 tháng 1, 2026

TẠI SAO LÊ NGHI DÂN KHÔNG ĐƯỢC XEM LÀ VUA CHÍNH THỐNG CỦA LÊ SƠ – Theo Sương Khói Đông Kinh 東京霧煙



Tháng 10 năm 1459, Lê Nghi Dân cùng viên chỉ huy sứ Lê Đắc Ninh, là người chỉ huy vệ binh làm nội ứng, cùng các thủ hạ tin cậy là Phạm Đồn, Phan Ban, Trần Lăng và hơn 100 quân ban đêm bắc thang chia làm ba đường vào cung cấm sát hại Lê Nhân Tông. Hôm sau, nhóm quân đó giết chết cả Hoàng thái hậu. Khi lên ngôi, Lê Nghi Dân có ban xuống tờ ngụy xá:
 
"[...]Thái hậu bắt giết cả đi để diệt khẩu. Cho nên từ đó đến giờ, hạn hán sâu bệnh liên tiếp xảy ra, tai dị luôn luôn xuất hiện, đói kém tràn lan, trăm họ cùng khốn. Diên Ninh tự biết mình không phải là con của tiên đế, hơn nữa lòng người ly tán, nên ngày mồng 3, tháng 10 năm nay, đã ra lệnh cho Trẫm lên thay ngôi báu.[...]
 
Khi một người sát hại vua cũ (tạo phản) để lên ngôi, cần tạo ra cái cớ để khẳng định tính chính danh của mình. Lê Nghi Dân đã bôi nhọ triều đại của Lê Nhân Tông bằng hai việc:
- Đời sống nhân dân Đại Việt dưới thời kỳ nhiếp chính của Nguyễn Thái hậu vô cùng khổ cực vì mất mùa, tai dị.
- Bôi nhọ tính chính danh của Lê Nhân Tông (nói rằng Nhân Tông không phải là con ruột của Thái Tông)
 
Triều đại của Lê Nghi Dân đã động chạm đến một số phe cánh hay lợi ích của đám huân quý đại thần nên chỉ sau 8 tháng lên ngôi đã xảy ra hai lần biến loạn. Cuộc nổi loạn đầu tiên đã xảy ra vào tháng 5/1460, được dẫn đầu bởi Lê Thụ, Đỗ Bí, Lê Ngang nhưng Nghi Dân đã dập tắt được sự kiện này. Tuy nhiên, chưa đầu một tháng sau, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng,...v...v... lấy cớ  Lê Nghi Dân mưu phản, làm trái mệnh trời nên mới làm chính biến, tạm gọi đó là chính biến Thiên Hưng. Sau sự kiện chính biến Thiên Hưng, cùng với sự từ chối lên ngôi của Cung Vương Lê Khắc Xương mà Gia Vương Lê Tư Thành đã trở thành hoàng đế mới của Đại Việt.
 
Bản chất khi Lê Nghi Dân lên ngôi đó là mưu phản, lật đổ vị vua chính danh là Lê Nhân Tông. Cũng vì tội mưu phản mà Nghi Dân bị lật đổ để Lê Thánh Tông lên ngôi. Nếu xem Lê Nghi Dân là vị vua chính thống thì không khác gì đạp vào ngôi chính danh của cả Lê Nhân Tông và cả Lê Thánh Tông.
 
Kết: Kể cả sau này Thái miếu nhà Lê được trùng tu, bài vị của Lê Nghi Dân cũng không được đem vào thờ ở đây, chứng tỏ quan điểm của nhà Lê lúc bấy giờ đều cho rằng Lê Nghi Dân là kẻ tạo phản
 
                                          Theo Sương Khói Đông Kinh 東京霧煙 
*

東京霧煙 (đông kinh vụ yên)

Không có nhận xét nào: