“THỌ” (壽) - Bài viết của Khánh Ly, theo Tri thư đạt lễ 知書達禮

Hình ảnh: Thọ, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

 
Sau Phú và Quý, Ngũ phúc bàn đến Thọ. Thọ, chữ Hán viết 壽.
Theo sách Thuyết Văn Giải Tự, Thọ được giảng là lâu dài. Chữ này cấu tạo từ bộ Lão 老 tỉnh lược biểu ý và chữ Thọ 𠷎 biểu âm. Buổi đầu, Thọ được dùng với nghĩa tuổi thọ và sinh mệnh con người, gắn với khái niệm về thời gian tồn tại chứ vẫn chưa mang ý chúc tụng hay lễ nghi. Càng về sau, chữ Thọ mới dần phái sinh ra nhiều lớp nghĩa, ví như:

“QUÝ” (貴) - Bài viết của Khánh Ly, theo Tri thư đạt lễ 知書達禮

Hình ảnh: Quý, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

Quý, chữ Hán viết 貴, là chữ thứ hai trong Ngũ phúc. Thật ra thứ tự ấy không phải ngẫu nhiên. Khi đời sống đã đủ đầy về vật chất, con người bắt đầu để ý đến những giá trị trong cách người xưa nhìn đời, và vì mối quan tâm ấy nên Quý mới xuất hiện sau Phúc.
Theo sách Thuyết Văn Giải Tự, Quý có nghĩa là vật không bị coi rẻ. Chữ này cấu tạo từ bộ Bối 貝, được xác lập khái niệm từ sự đối lập với Tiện 賤, tức cái bị coi rẻ, xem thường.

“PHÚ” (富) - Bài viết của Khánh Ly, theo Tri thư đạt lễ 知書達禮

Hình ảnh: Phú, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

 

“Trong nhà có một miệng ăn

Ruộng vườn một khoảnh, quanh năm dư thừa”.

                                                           (Ca dao)

 
Người Việt xưa rất khéo học chữ Hán qua những câu ca dao gần gũi đời thường. Câu ca dao này chính là mẹo vặt để ghi nhớ chữ Phú của ông bà ta.

BÀI KỆ “CÁO TẬT THỊ CHÚNG” CỦA MÃN GIÁC THIỀN SƯ - Bài viết của Khánh Ly

Mãn Giác (滿覺, 1052-1096) là một thiền sư thuộc đời thứ tám của dòng thiền Vô Ngôn Thông, từng được vua Lý Nhân Tông trọng đãi và thỉnh làm trụ trì chùa Giáo Nguyên. Trong lịch sử văn học Phật giáo thời Lý, Mãn Giác được nhắc đến nhiều nhất qua bài kệ Cáo tật thị chúng, đọc vào lúc cuối đời và cũng là tác phẩm duy nhất còn lại của Sư.
 
Cáo tật thị chúng, chữ Hán viết 告疾示眾, nghĩa là "báo bệnh cho mọi người biết". Đây là một bài kệ ngắn được Mãn Giác đọc vào cuối tháng 11 năm Hội Phong thứ năm (1096), khi Sư lâm bệnh nặng. Tuy nhiên nhan đề này không phải do chính Mãn Giác đặt. Trong Thiền Uyển Tập Anh chỉ có lời ghi chú hoàn cảnh đọc kệ, vì Lê Quý Đôn đặt tiêu đề cho bài kệ nên sau này bài kệ mới dần được đọc như một bài thơ độc lập, song thực chất nó nằm trong mạch ngữ lục của Mãn Giác Thiền Sư.

TÁO QUÂN 竈君 - Bài viết của Khánh Ly, Tri thư đạt lễ 知書達禮

Hình ảnh: Táo Quân, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

 
Táo Quân, chữ Hán viết 竈君, trong đó Táo 竈 là bếp, Quân 君 là chủ, người đứng đầu. Táo Quân nghĩa là “Ông táo (thần bếp)” theo từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê).
Trong văn hoá Việt, Táo Quân thường được gọi thân thương là ông Táo hay Táo công. Đây là vị thần trông coi gian bếp, cũng là người giữ sổ sinh hoạt của mỗi gia đình, còn được gọi bằng nhiều tên khác như Táo Thần, Táo Vương, Táo Công Táo Mẫu (Táo Ông Táo Bà), v.v.. Chỉ riêng hệ thống tên gọi đã cho thấy vị thần này luôn biến đổi theo thời đại, theo nhu cầu tín ngưỡng chứ không cố định trong một hình dung duy nhất nào.

HUYẾT DỤ - Bài viết của Khánh Ly, Tri Thư Đạt Lễ

“Khóm lăng khóm huệ nên hàng

 Cúc hoa nấu hoàng lễ khắp ngoài sân

 Màn trướng tán lục tần vần

 Huyết dụ áo lía để chân đứng bầy.”

                        (Phùng Khắc Khoan)

 

Huyết dụ, hay còn gọi là phát dụ, thiết thụ, long huyết,... tên khoa học Cordyline Terminalis Kunth, vốn là cây thân thảo lâu năm, cao chừng một đến hai thước, thân mảnh có nhiều vết sẹo lá rụng. Lá mọc tập trung ở ngọn, hình lưỡi kiếm, dày và dài, có loại đỏ tía cả hai mặt, cũng có loại một mặt đỏ, một mặt xanh. Hoa màu trắng pha tím, nhỏ li ti, quả tròn và mọng. Cây huyết dụ thường mọc hoang khắp các vùng quê Việt Nam.
 

“THANH” TRONG TIẾNG VIỆT - Bài viết: Khánh Ly, trích Tri thư đạt lễ - 知書達禮

Tiếng Việt có Thanh, một chữ thường gặp trong tên người Việt mà ta nghe qua liền nghĩ đến sắc xanh của tự nhiên, sự trong trẻo của dòng suối hay tiếng tiếng gió ngân khẽ khàng. Ấy vậy nhưng trong kho tàng chữ Hán, Thanh lại mang nhiều dáng vẻ, với mỗi nét nghĩa thi vị đều ứng với một tự hình riêng biệt.
 

QUẢN HUYỀN 管絃 - Bài viết của Khánh Ly, Tri thư đạt lễ

Hình ảnh: Quản huyền, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

“Kiệu hoa đâu đã đến ngoài

Quản huyền đâu đã giục người sinh ly.”

                                      (Truyện Kiều)

 
Quản huyền, chữ Hán viết 管絃, nghĩa là ống sáo và dây đàn. Đây là từ ghép đẳng lập, gồm hai thành tố đều có nghĩa. Trong đó, Quản 管 bao gồm các loại nhạc cụ bằng ống, thổi hơi được như sáo, tiêu, sênh, địch,... Huyền 絃 là các nhạc cụ gảy dây được như cầm, sắt, tỳ bà,... Quản huyền thường đi đôi với ti trúc 丝竹 (đàn sáo) mà ta quen gọi tơ trúc, để tạo nên bộ đôi điển hình trong âm nhạc cổ đại.
 

SẢ 𦲺 - Bài viết của Khánh Ly

Hình ảnh: Sả, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

“Mạ thường về trong giấc mơ con

Cơm muối sả, tập tàng, rau đắng…”

                                    (Mạ, Võ Quê)

 

Sả, chữ Nôm viết 𦲺. Nó còn có nhiều tên gọi khác như sả chanh, hương mao, cỏ sả,... với tên khoa học là Cymbopogon citratus, thuộc họ lúa, mọc nhiều ở vùng nhiệt đới. Ở nước ta, từ đồng bằng đến miền núi, hầu như gia đình nào cũng trồng vài bụi sả quanh vườn. Cây sả mọc thành bụi, cao khoảng 0,8 đến hơn 1,5m. Các bẹ lá ôm khít tạo thành “tép sả”. Lá sả hẹp như lá lúa, bề mặt có lông nhám, toàn thân tỏa hương tinh dầu vừa mát vừa nồng, rất dễ nhận ra, từ lâu đã in sâu vào ký ức bếp Việt.
 

RAU MÁ (蔞䔍) - Bài viết của Khánh Ly

Hình ảnh: Rau má, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

“Mình về ta chẳng cho về

Nắm tay kéo lại, mình thì ở đây

Rau má là lá lan dây

Đã trót dan díu, ở đây đừng về

Rau má là lá lan thề

Đã trót dan díu đừng về ở đây.”

                                   (Ca dao)

Rau má, chữ Nôm viết 蔞䔍, còn gọi là tích tuyết thảo hay lôi công thảo, danh pháp khoa học là Centella asiatica, thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Loại cây này dễ sống, thường thấy ở những nơi ẩm ướt, râm mát như bờ mương, thung lũng hay đất tơi xốp, phổ biến ở các vùng nhiệt đới châu Á, Australia và đảo Thái Bình Dương.

NHẠC SĨ TRỊNH CÔNG SƠN VÀ CA SĨ KHÁNH LY - Long Phạm

Trịnh Công Sơn và người định mệnh một đĩa cơm chia hai, cùng ngủ trên tờ báo cũ nhàu nát
 

Vừa cách đây ít hôm, danh ca Khánh Ly kỷ niệm sinh nhật tròn 80 tuổi. Tới hôm nay cũng là kỷ niệm 24 năm ngày mất cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đây là cặp đôi huyền thoại đi cùng lịch sử âm nhạc Việt Nam mà hơn nửa thế kỷ qua chưa một ai thay thế được.
 
Cuộc tái ngộ định mệnh tại đường hoa Nguyễn Huệ
 
Đối với Trịnh Công Sơn, Khánh Ly là một cơ duyên kỳ lạ, một phần không thể tách rời với âm nhạc của mình. Bởi thế, tự tay ông đã viết những ca khúc dành riêng cho giọng hát Khánh Ly.
Thực tế đã chứng minh, trong suốt nửa thế kỷ qua, đã có hàng trăm ca sĩ hát nhạc Trịnh, từ bậc danh ca lớn như Thái Thanh, Thanh Thúy, Lệ Thu, Ngọc Lan, Tuấn Ngọc, Khánh Hà… tới hàng diva như Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Hà Trần hay những ca sĩ danh tiếng như Mỹ Tâm, Lệ Quyên, Đàm Vĩnh Hưng, Hồ Ngọc Hà… Thế nhưng, chưa một tiếng hát nào gây tiếng vang rộng lớn, vươn ra nước ngoài và gắn chặt như hình với bóng cùng nhạc Trịnh như Khánh Ly.

DANH CA KHÁNH LY KỶ NIỆM SINH NHẬT 80 TUỔI

Danh ca Khánh Ly nói con gái: “Con ở đây với mẹ, mẹ có thể đi bất cứ lúc nào”
Mới đây, kênh Jimmy TV đã chia sẻ một đoạn clip quay lại live show kỷ niệm sinh nhật danh ca Khánh Ly tròn 80 tuổi mới diễn ra cách đây ít hôm.
Được biết, danh ca Khánh Ly vừa trải qua trận đột quỵ, phải nằm viện và sức khỏe khá yếu. Nhưng bà vẫn cố đến sân khấu để giao lưu cùng khán giả.

CA SĨ THÁI THANH, NGỌN HẢI ĐĂNG ĐÃ TẮT - Khánh Ly

Hình ảnh Khánh Ly và chị Lệ Thu chụp cùng bà Thái Thanh tại Sài Gòn 1969

Đến thăm bà, tôi cứ im lặng ngồi. Chuyện của tôi cả Sài Gòn đã biết. Bà đưa cho tôi một gói tâm sen bảo uống đi, uống cái này có thể ngủ được, đừng dùng thuốc ngủ nữa. Tôi chảy nước mắt nghe ra niềm thương cảm bà dành cho tôi.
 
Thật chẳng bao giờ bà kêu bọn chúng tôi lại nhà một chốn rất riêng của bà không phải ai muốn đến cũng được. Bà thương tôi! Năm 1969, tôi làm cái phòng trà QueenBee. Bà đóng đô Đêm Màu Hồng để bắt đầu cuộc đời làm bầu mà tôi không biết không có chút kinh nghiệm nào. Tôi rất trân trọng mời bà về làm điểm chính của chương trình, bà là chính chứ không phải là tôi hay ai khác.

CHẠM MẶT TỬ THẦN - Hồi ký của Hoàng Xuân Sơn về việc nổ súng tại trường Đại Học Văn Khoa Saigon trong đêm văn nghệ Trịnh Công Sơn

Khánh Ly và Trịnh Công Sơn ở Quán Văn năm 1967.

Tác giả bài viết “Chạm Mặt Tử Thần” là cựu Sinh Viên Đại Học Văn Khoa Saigon, cùng thời với Sinh Viên Ngô Vương Toại.
Tác giả còn được nhiều người biết đến tức là nhà thơ Hoàng xuân Sơn hiện đang định cư tại Montreal, Canada. Những điều mà Hoàng Xuân Sơn đề cập trong bài “Chạm Mặt Tử Thần” (được trích trong phóng bút “Cũng Cần Có Nhau – Những Kinh Nghiệm Hãi Hùng) hoàn toàn là sự thật 100%.

MỘT GÓC ĐỜI TƯ CỦA CA SĨ NỮ HOÀNG CHÂN ĐẤT KHÁNH LY

Trong hơn 60 năm hoạt động nghệ thuật, ngoài những lời ca tụng về giọng hát thì khán giả còn luôn dành sự tò mò cho đời tư của ca sĩ Khánh Ly.
Cùng với Thái Thanh và Lệ Thu, Khánh Ly từng được đánh giá là 1 trong 3 nữ danh ca tiêu biểu của dòng nhạc trữ tình. Đến giờ, bà vẫn là thần tượng của nhiều người, trong đó có cả những nghệ sĩ thuộc thế hệ sau. Nhắc tới Khánh Ly, ngoài những lời ca tụng về giọng hát, khán giả còn dành cảm xúc tò mò cho đời tư của bà. Ở tuổi xế chiều, Khánh Ly sống lủi thủi, cô độc ở Mỹ khi chồng đã sớm ra đi.
Trong sự nghiệp hơn 60 năm đứng trên sân khấu, khán giả yêu mến, biết nhiều hơn đến giọng ca của Khánh Ly qua những ca khúc của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Báo chí từng viết về giai đoạn rực rỡ nhất trong sự nghiệp của nữ ca sĩ sinh năm 1945 rằng bà là người hát nhạc Trịnh hay nhất từ trước đến nay.

Hình ảnh thời trẻ của Khánh Ly.

 Với Khánh Ly, Trịnh Công Sơn là “người ơn” khi từ năm 1964 đã thấy được tiềm năng trong giọng hát của bà. Năm 1967, nhờ cố nhạc sĩ mà Khánh Ly trở thành “hiện tượng”, giúp nền âm nhạc Việt Nam có sức sống mới. Lúc ấy, khán giả “gọi yêu” bà bằng biệt danh “nữ hoàng chân đất”. Danh xưng này xuất phát từ kỷ niệm theo nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đi diễn. Lần đầu tiên bước lên sân khấu, Khánh Ly không giữ được bình tĩnh khi đứng trước đám đông hơn nghìn người nên đã cởi bỏ đôi giày cao gót và đi chân đất để hát.

CA SĨ KHÁNH LY BẤT BÌNH VÌ NHIỀU ĐOẠN TRONG PHIM “EM VÀ TRỊNH” - Nguyễn Mạnh Hà

Nguồn:
https://www.bbc.com/vietnamese/forum-61861650

Các thành viên gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong "Em và Trịnh". Ảnh: ĐPCC.

Khánh Ly nói “Họ muốn dựng một Trịnh Công Sơn khác với Trịnh Công Sơn của chúng ta”
Như tên gọi, Em và Trịnh kể lại chuyện đời của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn thông qua các bóng hồng trong đời ông. Đây được xem là một hướng tiếp cận an toàn, hứa hẹn ăn khách. Nhưng bộ phim ra rạp khiến không ít khán giả thất vọng vì cho rằng phim khắc họa một Trịnh Công Sơn si tình, có phần lăng nhăng, để rồi nhận quả đắng cuối đời…
 
Đó chính là những gì đoàn làm phim muốn nói? Họ chỉ mượn thần tượng của nhiều người để dựng lên câu chuyện của riêng mình? Giả thiết này càng trở nên vững chắc khi Khánh Ly- xuất hiện trong phim như một trong những "em" của Trịnh lên tiếng phủ nhận những chi tiết về bà trong phim.
 

TÙY BÚT KHÁNH LY

 

Tôi không bao giờ nghĩ rằng có một lúc nào đó như lúc này, cuộc sống của ca sĩ hải ngoại và VN lại được mang ra mổ xẻ rạch ròi, tới tấp như thế. Có lẽ, trong đầu óc đơn giản của tôi, ca sĩ ở đâu cũng là ca sĩ… Âm nhạc là một thứ ngôn ngữ đặc biệt chung cho mọi người, ở mọi nơi, mọi phía. Không có biên giới… Nhạc đã được khẳng định như vậy, lẽ nào người hát lại bị loại ra ngoài. Tôi không hề phân biệt ca sĩ trong hay ngoài nước. Có chăng, điều bị chỉ trích là cách sống của những người cùng chung một nghiệp dĩ ở hai bờ đại dương.
 

DANH CA KHÁNH LY TỰ CHO LÀ MÌNH NGU - Tùng Ninh

“Ca sĩ Ngọc Minh còn hay nói tôi ‘mày ngu lắm’. Đúng, tôi ngu thật, và tôi hưởng thái bình vì tôi ngu” – Khánh Ly nói.

                                    Một cảnh trong phim về Khánh Ly

DANH CA KHÁNH LY TỰ CHO LÀ MÌNH NGU

Vừa qua, tại phần tiếp theo của chương trình The Jimmy Show, danh ca Khánh Ly đã nhắc lại một số kỷ niệm đáng nhớ trong sự nghiệp của mình. Trong đó, bà khiêm tốn tự nhận mình là người may mắn.

KHÁNH LY: BỊ ÔNG CHỦ PHÒNG TRÀ GỌI LÀ CA SĨ VỚ VẨN, TỪ CHỐI KHÔNG CHO LÊN HÁT - Tùng Ninh

“Ông chủ vừa nhìn thấy tôi đã từ chối: Nhà hàng của tôi là nhà hàng lịch sự, sang trọng, không cho ca sĩ vớ vẩn lên hát” – danh ca Khánh Ly kể lại.

KHÁNH LY: BỊ ÔNG CHỦ PHÒNG TRÀ GỌI LÀ CA SĨ VỚ VẨN, TỪ CHỐI KHÔNG CHO LÊN HÁT

                                                                                          Tùng Ninh

Mới đây, tại chương trình The Jimmy Show, danh ca Khánh Ly đã bồi hồi kể lại thời gian đi hát tại các phòng trà ở Sài Gòn ngày trước và sống cùng dân giang hồ, vũ nữ tại Đà Lạt.

Bị mẹ đuổi khỏi nhà, chấp nhận tìm chỗ ở riêng để được đi hát

Thời còn trẻ, tôi đâu được hát ở các phòng trà. Lúc đó, ở Sài Gòn đếm được chưa tới 10 ca sĩ, ai cũng nổi tiếng. Bởi vậy, một con bé vô danh như tôi không ai để ý, không được gọi là ca sĩ.

EM THEO ĐOÀN LƯU DÂN - Thơ Phạm Hòa Việt, nhạc Trần Quang Lộc, tiếng hát Khánh Ly, Hương Lan, Hoài Nam

Tưởng niệm nhà thơ Phạm Hòa Việt vừa đi về cõi miên viễn. Xin giới thiệu với bạn bè bài thơ EM THEO ĐOÀN LƯU DÂN rút ra từ tập thơ DÁNG HOA RỪNG của anh đã xuất bản. Bài thơ được làm từ năm 1973 trong chuyến đi thăm Bình Tuy và đã được nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên và Trần Quang Lộc phổ nhạc!

   

                          Nhà thơ Phạm Hòa Việt

EM THEO ĐOÀN LƯU DÂN

I.

Ta theo đoàn lưu dân

Khi mùa xuân vừa ngủ

Khi mùa mưa lại về

Trên môi người góa phụ

Ta ngóng đợi tiều phu

Như niềm khao khát nhỏ

Chân em vẫn ngập ngừng

Trên miền hoang đá cỏ

Trên miền hoang Động Đền

Trên miền hoang biển cả

Ngả bóng chiều không quên

Giữa hai bờ sông Thạch

Ta còn lại sau lưng

Mùi hương quen của đất…

Em theo đoàn lưu dân

Vai son sờn cẩm tú

Ôi tiếng hát xa xưa

Môi thơm bông bí nụ

Ta bên trờ tuổi nhỏ

Lá đông vàng biệt ly…

Em theo đoàn lưu dân

Tóc nghiêng nghiêng sợi đổ

Bàn tay gầy ngón khổ

Ngập ngừng chân bước chân

Em theo đoàn lưu dân

Ta bên trời sóng dạt

Đường chông gai cách mặt

Rừng mưa lạnh đá ghềnh

Em theo đoàn lưu dân

Bỏ ruộng nương hương lúa

Sắn khoai ngày nghèo khó

Cà xanh rau lá đỏ

Miếng ngọt chiều phai hương

Miếng chua chiều lá cọ…

II.

Lưu dân! Đoàn lưu dân!

Mưa vẫn nằm đất lạ

Hai bàn tay trống không

Bới gì trong sỏi đá

Cho ngày tháng đom bông

Cho môi em thêm hồng…

Em theo đoàn lưu dân

Cũng nhọc nhằn tuổi mộng

Bới gì trong đất xanh

Uống gì trong thác xanh

Tay em còn mềm mại

Làm sao ươm trái xanh…

Ta cầu xin, cầu xin

Buổi mai và Đá Dựng

Chuông giáo đường vẫn rung

Có em tìm đất đứng!

Tiếng hát vẫn nhọc nhằn

Đôi làn môi bé nhỏ

Trái rừng là lương khô

Cho những ngày khai phá

Hoa rừng là tinh hương

Cho tuổi hoang Động Đền

Cây rừng là sườn chái

Ta kết lá kè tươi

Trong ngôi vườn trú ngụ

Còn em và biển khơi

Tụ về cơn bão tố…

Mưa rừng là mắt em

Khi đàn chim xa mẹ

Cỏ rừng là tên cha

Khi bỏ quên đồi lá

Giữa bầu trời bao la…

III.

Bàn tay em đã lì

Củi tươi từng đống một

Đốt gì cho chuyến đi!

Bàn tay em đã gầy

Đoàn lưu dân còn đó

Ta cũng nghe sầu cay…

Nhớ quê hương tuổi nhỏ

Nhớ Huế và mưa râm

Ta nhớ cả hoa tràm

Thương con đường nắng mới

Nhớ cát mùa Gio Linh

Sim phơi rừng Cam Lộ

Bàu Đá và Đông Xuân

Giếng trong mùa lá đổ…

Xin góp cả hai tay

Tóc úp đều cổ áo

Đốt lửa cho vườn cây…

Xin hôn em một lần

Để ngày mai còn thấy

Nụ cười em rất xinh

Nụ cười em rất tình…

       Phạm Hòa Việt