“Dập dìu tài tử giai nhân,Ngựa xe như nước, áo quần như nen.”(Truyện Kiều)
Ngựa xe như nước, vốn lấy ý từ thành ngữ Xa thủy mã long, chữ Hán viết 車水馬龍, nghĩa là cảnh phồn hoa xe cộ nối nhau như dòng nước chảy, ngựa đi liên tiếp như rồng uốn lượn. Thành ngữ này xuất phát từ Hậu Hán thư, khi chép về Mã thái hậu thời Hán Chương Đế:
Xa như lưu thủy, mã như du long車如流水，馬如游龍",
Tạm dịch là:
Xe như nước chảy, ngựa như rồng bơi.
Ở câu 47-48 Truyện Kiều, Nguyễn Du viết:
"Dập dìu tài tử giai nhânNgựa xe như nước, áo quần như nen."
"Như nước" thiên về chuyển động liên tục, còn "như nen" nhấn mạnh mật độ dày đặc, che kín không gian. Nhiều bản Kiều ngày nay chép "áo quần như nêm", trong đó bản khảo dị của Nguyễn Quảng Tuân giải thích: "nêm" đây là những mảnh gỗ mỏng đóng trên hai mặt thớt cối xay lúa khít nhau như những hàng răng… Cả câu 48 ý nói ngựa xe qua lại liên tiếp như nước chảy, khách du xuân áo quần đẹp đẽ chen khít nhau như những mảnh nêm ở trên mặt thớt cối xay. Câu này đặt theo lối tiểu đối: "thủy" (danh từ) đối với "nêm" (danh từ).
Song cũng có học giả cho rằng chữ đúng trong nguyên
tác là “nen”, ví như trong Truyện Kiều dẫn giải, Lê Văn Hòe giảng nen là một
loài cỏ mọc ở ruộng nước, thân nhỏ, mọc thẳng và đặc kín thành từng đám lớn.
Vùng đồng chiêm Ninh Bình, Thanh Hóa hễ có nước là có nen, từng cây ken sát
nhau đến mức nhìn xa như phủ kín cả mặt ruộng. Vì vậy "áo quần như
nen" là người mặc áo quần chen vai sát cánh, đông đặc như bụi cỏ nen ngoài
đồng.
