CÓ NGƯỜI NÓI CỔ LONG GIỎI ĐẶT TÊN NHÂN VẬT NAM, KIM DUNG GIỎI ĐẶT TÊN NHÂN VẬT NỮ? - Theo trang Bán Quyển Giang Hồ

Trước tiên, hãy đặt hai cái tên cạnh nhau: Tây Môn Xuy Tuyết và Nhậm Doanh Doanh.

Nếu tra cứu nguồn gốc của hai cái tên này trong sách, kết quả lại trái ngược nhau. “Nhậm Doanh Doanh” có thể tìm thấy xuất xứ trong bài thơ cổ 《Cổ thi thập cửu thủ》, với câu “盈盈一水间，脉脉不得语” (Cách nhau một dòng nước trong veo, nhìn nhau trìu mến mà chẳng thể nói lời nào). Còn “Tây Môn Xuy Tuyết” thì không thể tra ra. Dù lật tung bất kỳ sách cổ nào cũng không có. Cái tên ấy là do Cổ Long tự nghĩ ra, như thể nặn nó từ hư không.

Một cái có nguồn gốc, một cái không. Đây chính là câu trả lời cho toàn bộ vấn đề.

Cái gọi là “Cổ Long giỏi đặt tên nam, Kim Dung giỏi đặt tên nữ” về bản chất là hai kỹ thuật hoàn toàn khác nhau: một người tạo dựng ý cảnh, một người vận dụng điển tích.

Tên nhân vật của Cổ Long là dành cho đôi tai.

Bốn chữ “Tây Môn Xuy Tuyết” vừa vang lên, bạn lập tức hình dung ra một người áo trắng, một kiếm tung ra khiến tuyết bay đầy trời, toàn thân toát lên vẻ cô độc hòa lẫn sát khí. Bạn không cần hiểu bất kỳ điển tích nào, hình ảnh đã tự động hiện ra.

Phó Hồng Tuyết, Lý Tầm Hoan, Tạ Hiểu Phong, Yến Thập Tam… đều theo cùng một lối đặt tên như vậy: không giải thích, không khoe chữ. Bản thân cái tên đã giống như một tấm áp phích phim, chỉ trong một giây đã khắc sâu vào trí nhớ.

Tên nhân vật của Kim Dung lại dành cho đôi mắt, đặc biệt là đôi mắt của người đọc sách.

Chỉ nghe “Nhậm Doanh Doanh”, bạn sẽ cảm thấy cái tên rất hay. Nhưng phải mở 《Cổ thi thập cửu thủ》, nhìn thấy câu “盈盈一水间，脉脉不得语” thì mới chợt hiểu: cái tên này viết về tình cảm cách nhau một dòng nước, gần trong gang tấc nhưng lại chẳng thể mở lời.

“Trình Linh Tố” phải được đặt trong bối cảnh bạn biết 《Hoàng Đế Nội Kinh》 có hai phần 《Linh Xu》 và 《Tố Vấn》, mới hiểu vì sao cô gái giỏi dùng độc, bốc thuốc ấy lại mang cái tên này.

Mộc Uyển Thanh xuất phát từ câu thơ trong 《Kinh Thi》: “有美一人，婉如清扬” (Có một người đẹp, dịu dàng thanh tú).

Những cái tên này đều được khóa lại. Bạn phải có chiếc chìa khóa là kiến thức thì chúng mới chịu mở ra trước mắt bạn.

Vì thế, Cổ Long thắng ở khoảnh khắc đầu tiên, còn Kim Dung thắng ở lần đọc thứ hai.

Đi theo mạch này, quay lại câu nói “Cổ Long giỏi đặt tên nam, Kim Dung giỏi đặt tên nữ” thì vấn đề dần lộ rõ.

Thứ lộ ra không phải sự thiếu tài hoa, mà là sự thiên vị.

Cổ Long không phải không biết đặt tên nữ, mà là ông không muốn tốn quá nhiều tâm sức. Ba người bên cạnh Sở Lưu Hương là Tô Dung Dung, Lý Hồng Tụ, Tống Điềm Nhi. Những cái tên này quả thực ngọt ngào, nhưng bạn thử nhắm mắt nghĩ xem, nếu đổi vị trí ba cái tên cho nhau rồi gắn lên những nhân vật khác thì cũng chẳng có gì không phù hợp.

Điềm Nhi, Thất Thất, Dung Dung… những cái tên kiểu này sinh ra vốn chỉ để làm điểm tô, giống như phần thưởng dành cho nam chính. Chúng không được kỳ vọng phải gánh trên mình số phận.

Cổ Long dồn toàn bộ cái tôi, sự cô độc và định mệnh của bản thân vào tên các nhân vật nam. Bởi nói cho cùng, những nam chính của ông đều là chính ông.

Kim Dung thì ngược lại, nhưng cũng không hoàn toàn đơn giản như vậy.

Tên nhân vật nam của Kim Dung thực ra chẳng hề kém cạnh: Quách Tĩnh, Dương Khang, ghép lại chính là “靖康之耻” (Nỗi nhục Tĩnh Khang), cái tên đã gói trọn một đoạn quốc thù gia hận.

Dương Quá, tự là Cải Chi, mang ý nghĩa “có lỗi thì sửa”, bốn chữ ấy như được đóng đinh vào tên nhân vật.

Chỉ là, những cái tên mà Kim Dung chịu khó dẫn chứng điển tích, dốc hết tâm sức để đặt, quả thực phần lớn là tên nữ. Bởi trong thế giới của Kim Dung, phụ nữ là “lý tưởng”, là những hình mẫu của cái đẹp. Muốn xứng với lý tưởng thì phải có xuất xứ tốt nhất.

Nói đến đây, có vẻ tên nhân vật đơn lẻ của Cổ Long ấn tượng hơn, vậy phải kết luận Cổ Long thắng sao? Khoan đã.

Tên của Cổ Long giống như pháo hoa, chỉ cần châm lửa là lập tức bừng sáng, rực rỡ đến kinh ngạc. Nhưng khi xếp chúng thành một hàng, bạn sẽ nhận ra một vấn đề: khí chất quá đậm đặc.

Tây Môn Xuy Tuyết, Phó Hồng Tuyết, Tạ Hiểu Phong, Yến Thập Tam, Diệp Khai, A Phi… gần như đều mang cùng một khuôn mặt tinh thần: cô độc, lạnh lùng, đầy chất thơ, pha chút tàn nhẫn như thể chẳng thiết sống.

Vì sao lại như vậy? Bởi chúng vốn là cùng một người, là một trăm góc nhìn khác nhau về chính Cổ Long.

Tên của Kim Dung lại giống như rượu được chôn dưới đất. Phải đào lên mới thấy hương thơm, nhưng khi đào lên, bạn sẽ phát hiện mỗi vò đều khác nhau.

Hoàng Dung tinh nghịch, Doanh Doanh đoan trang, A Tử độc ác, Linh Tố trầm tĩnh, Triệu Mẫn phóng khoáng, Mộc Uyển Thanh lạnh lùng. Mỗi cái tên có nguồn gốc khác nhau, tính cách nhân vật cũng theo đó mà khác biệt. Xếp chúng cùng một bàn, không có nhân vật nào trùng lặp.

Nói một câu: Cổ Long viết một trăm cái tên của cùng một người, còn Kim Dung viết một trăm cái tên cho một trăm con người khác nhau.

Vậy rốt cuộc ai giỏi hơn? Tôi xin đưa ra một câu trả lời không ba phải.

Nếu xét về sự kinh ngạc mà một cái tên riêng lẻ mang lại, Cổ Long đứng đầu. Chuyện này không ai tranh được với ông, kể cả Kim Dung.

Những cái tên như “Tiểu Lý Phi Đao”, “Tây Môn Xuy Tuyết” là thiên phú, là công việc của thi sĩ, không thể học được.

Nhưng nếu “đặt tên” được hiểu theo một nghĩa khác: khiến cả một nhóm nhân vật sống thành những con người riêng biệt, chỉ dựa vào cái tên đã có thể phân biệt được họ, mỗi người đều có số phận riêng, thì kỹ thuật này Kim Dung cao tay hơn.

Bởi Cổ Long đặt tên cho một trăm nhân vật, nhưng thực chất là đặt tên cho một trăm lần chính mình xuất hiện. Còn Kim Dung đặt tên cho một trăm người khác nhau.

Đặt tên cho chính mình thì dễ tạo ra sự kinh ngạc. Ai mà chẳng có thể dốc hết tâm can của bản thân vào đó? Nhưng đặt tên cho người khác mới là công phu thực sự. Bạn phải xem người ấy là một cá thể độc lập, không liên quan đến mình, tôn trọng họ như vậy, mới có thể sẵn lòng trao cho họ một cái tên mang nguồn gốc chỉ thuộc về riêng họ.

Câu nói “Cổ Long giỏi đặt tên nam, Kim Dung giỏi đặt tên nữ” nghe có vẻ đang khen hai người mỗi người một sở trường. Nhưng thực ra nó nói lên một điều khá lạnh lẽo: cả hai đều chỉ thực sự dành trái tim mình cho một kiểu người.

Trái tim Cổ Long dành cho những người đàn ông cô độc giống ông. Trái tim Kim Dung dành cho những người phụ nữ gần như hoàn mỹ, những người ông khao khát nhưng không thể có được.

Tên gọi chưa bao giờ biết nói dối. Một người viết sách chịu bỏ nhiều tâm sức nhất để đặt tên cho kiểu nhân vật nào, thì đó hoặc là người họ yêu nhất, hoặc là người họ muốn trở thành nhất. Những nhân vật còn lại chỉ là phong cảnh đi ngang qua thế giới của họ mà thôi
.

Câu trả lời của Cửu Khúc Nhất Hợp

Tôi không biết ai đặt tên hay hơn.

Nhưng mà, tên nhân vật trong truyện Kim Dung, nhìn là biết do cha mẹ hoặc sư phụ đặt.

Còn tên trong truyện Cổ Long… nhìn kiểu gì cũng cảm thấy giống nghệ danh sau khi bước chân vào giới.

Tất nhiên, đây chỉ là phần lớn, cũng có ngoại lệ.

Câu trả lời của Ca Vị Cánh

“Bạn là một trong muôn vàn vì sao, nhưng đối với tôi, bạn lại là cả thế giới.”

Cha của Lý Tầm Hoan đứng thứ ba trong kỳ thi Điện thí, từng làm Biên tu ở Hàn Lâm viện, vậy mà lại đặt tên con trai là “Lý Tầm Hoan” (李寻欢 – tìm niềm vui).

Ừm… thật khó diễn tả…

Có cư dân mạng dẫn kinh điển ra bình luận:

> Tiên vương chế lễ tác nhạc.

> Đã làm nhạc rồi thì tìm niềm vui có gì không được?

Nếu đã dùng kinh điển theo cách này, vậy tôi cũng không buồn ngủ nữa.

“Nhạc do bên trong phát ra, lễ được thực hiện từ bên ngoài”. Nếu con trai cả tên “Lý Tác Nhạc” (李作乐 – làm nhạc), vậy con trai thứ đặt tên là…

“Lý Trung Xuất” (李中出 – phát ra từ bên trong) thì sao?

Câu trả lời của Hổ Đội Trọng Án

Tôi chỉ đọc một bộ truyện của Cổ Long, đó là 《Tuyệt Đại Song Kiêu》.

…

Tên nhân vật trong cuốn sách này thực sự khiến tôi không nhịn được cười…

Đỗ Sát, Lý Đại Chủy, Đồ Kiều Kiều, Ha Ha Nhi, Âm Cửu U, Tiêu Mị Mị, Hiên Viên Tam Quang, Thiết Chiến, Bạch Khai Tâm, hai anh em Âu Dương Đinh Đang…

Mười một người mà chẳng ghép nổi một cái tên tử tế…

Câu trả lời của Sở Cuồng Nhân

…

Đặt tên ư? Vậy phải là Ôn Thụy An!

Những cái tên bình thường, có:

Tiêu Thu Thủy, Phương Chấn Mi, Lý Trầm Chu, Bạch Sầu Phi, Tô Mộng Chẩm, Thẩm Hổ Thiền, Triệu Sư Dung, Diệp Mộng Sắc…

Những cái tên phóng khoáng đến mức không còn giới hạn:

Vi Thanh Thanh Thanh, Đường Lão Áp (Vịt Già Đường), Ôn Thổ Mã, Ôn Thổ Khắc, Hồi Gia Gia, Chiến Tăng và Hà Bình, Tôn Tiêm, Tôn Toan, Tôn Khắc, Tôn Bạc, Ban Ban Bàn, Ngã Thị Thùy (Tôi là ai), Mạc Bá Thương…

Còn nhiều, nhiều, nhiều nữa…

Câu trả lời của Kỳ Liên

“Gió lành vẫn thổi, nhẹ nhàng vương trên áo.”

Tên nhân vật của Kim Dung, bởi vì sáng tác dựa trên bối cảnh lịch sử nên khi đặt tên cần có sự trang trọng, đặc biệt là tên nam. Tên gọi có thể tương phản với tính cách, số phận nhân vật hoặc ẩn chứa ý nghĩa tượng trưng.

Với bối cảnh như vậy, họ của nhân vật phần lớn đều phổ biến, đặc biệt là các nhân vật chính, chẳng hạn: Trương, Dương, Quách, Lý, Hồ, Tiêu, Trần…

Lấy một vài ví dụ:

Quách Tĩnh, Dương Khang: Tĩnh Khang chi sỉ (Nỗi nhục Tĩnh Khang).

Quách Tĩnh đặt tên cho con trai mình là Quách Phá Lỗ.

Còn có vị tổ sư khai sáng phái Nga Mi Quách Tương, người gắn với câu thơ: “Bến Phong Lăng lần đầu gặp gỡ, vừa gặp Dương Quá đã khiến cả đời lỡ duyên”. Chữ Tương trong tên Quách Tương chính là Tương Dương.

Nhạc Bất Quần: “Quân tử quần nhi bất đảng, tiểu nhân đảng nhi bất quần” (Người quân tử hòa hợp với mọi người nhưng không kết bè kết phái, kẻ tiểu nhân kết bè kết phái nhưng không hòa hợp với mọi người). Nhạc Bất Quần mang danh Quân Tử Kiếm, một người quân tử xuất chúng, nhưng thực chất lại là kẻ tiểu nhân.

Ninh Trung Tắc: Vợ của Nhạc Bất Quần. Trong 《Tuân Tử》 có câu: “Ta nghe nói về vật dụng đặt ở chỗ ngồi, khi rỗng thì nghiêng, khi vừa đầy thì đứng thẳng, khi đầy quá thì đổ”. Đây là một loại vật dụng tương tự đồng hồ cát, có thể chứa nước. Khi lượng nước ít, nó nghiêng; khi vừa đủ, nó giữ trạng thái chính giữa; khi quá nhiều, nó sẽ đổ.

Tên Ninh Trung Tắc ngầm thể hiện rằng dù Nhạc Bất Quần là tiểu nhân, Ninh Trung Tắc lại thực sự là người quân tử. Vì vậy, trong giang hồ mọi người đều gọi bà là Ninh nữ hiệp, chứ không phải phu nhân Nhạc Bất Quần. Tưởng Giới Thạch cũng có tên là Trung Chính.

Trương Vô Kỵ lại mang chữ “Kỵ” (忌 – kiêng kỵ), trong khi Nhậm Ngã Hành lại bị giam cầm.

“Công tử Tây Viên tên Vô Kỵ, mỹ nhân nước Nam hiệu Mạc Sầu”.
 
Trong tiểu thuyết Kim Dung, ngoài Vô Kỵ còn có Mạc Sầu.

Lý Mạc Sầu lại cả đời vướng bận nỗi sầu tình. Sau khi bị hoa tình đâm ở Tuyệt Tình Cốc, bà vẫn không quên Lục Triển Nguyên, cuối cùng chết trong biển lửa thiêu đốt hoa tình.

Lâm Bình Chi, Du Thản Chi, Hồ Dật Chi: Cuộc đời của họ lại chẳng có chút bình yên hay an nhàn nào.

Lệnh Hồ Xung, Nhậm Doanh Doanh: “Đại doanh nhược xung, kỳ dụng bất cùng” (Đầy mà như trống, công dụng vô cùng). Hai nhân vật chính rất phù hợp với ý nghĩa này.

A Chu, A Tử: Xuất phát từ câu trong 《Luận Ngữ·Dương Hóa》: “Ghét màu tím lấn át màu đỏ”. Ý nghĩa đã quá rõ ràng.

Hạ Tuyết Nghi: “Hạ” và “Tuyết” vốn không hòa hợp, bởi chúng là hai thứ hoàn toàn trái ngược nhau. Bản thân nhân vật cũng là người nửa chính nửa tà. Trong mắt người nhà Ôn gia bảo, ông là kẻ tàn ác, máu lạnh, nguy hiểm đến mức khiến người ta nghe tên đã khiếp sợ. Nhưng trong mắt Ôn Nghi, ông lại là người thiện lương, dịu dàng, đa tình, si tình, trọng tình trọng nghĩa. Điều này cũng phù hợp với danh hiệu Kim Xà Lang Quân của ông.

Chu Chỉ Nhược: Xuất phát từ bài từ 《Nam Hương Tử》 của Hạ Chú thời Tống:

“Gió lành vô tận thổi Chỉ Nhược, bãi nước.

Người ta ao ước đôi uyên ương được tự do.”

Một bài từ đã khái quát tính cách và số phận của Chu Chỉ Nhược.

Trình Linh Tố: Cô tự nhận chữ “Linh” trong 《Linh Xu》, chữ “Tố” trong 《Tố Vấn》. Đây là hai bộ sách y học thuộc 《Hoàng Đế Nội Kinh》. Cô quả thực cũng là một trong những vị thầy thuốc giỏi nhất trong tiểu thuyết Kim Dung.

Mộc Uyển Thanh: Xuất phát từ 《Kinh Thi·Trịnh Phong·Dã Hữu Mạn Thảo》:

“Có một người đẹp, dịu dàng thanh tú.

Tình cờ gặp gỡ, nguyện cùng người kết duyên.”

Mộc Uyển Thanh từ nhỏ lớn lên trong núi, khi ra ngoài cũng dùng vải đen che mặt. Những lần gặp gỡ và tiếp xúc với Đoàn Dự phần lớn đều diễn ra giữa núi non trùng điệp. Người đầu tiên nhìn thấy dung mạo của cô, nếu không cưới cô thì sẽ bị giết.

Không thể không nói, ba cái tên nữ kể trên vừa đẹp đến mức siêu phàm, lại không hề sáo mòn, thực sự khiến người ta kinh ngạc. Cộng thêm Nguyễn Tinh Trúc, Vương Ngữ Yên nữa.

Trong điều kiện không làm mất đi sự phù hợp với bối cảnh lớn, tên nữ quả thực có ít hạn chế hơn, cũng có thể được đặt theo hướng thoát tục.

Tên nam cũng có những cái rất hay, chẳng hạn Hạ Tuyết Nghi ở trên.

Ví dụ một cái tên mà tôi từng rất thích: Tô Tinh Hà.

Ngoài ra còn có sư đệ của ông là Đinh Xuân Thu, sư phụ Vô Nhai Tử.

Ba cái tên lần lượt đại diện cho không gian, thời gian và sự vô cùng vô tận.

Cũng có những cái tên ngạo nghễ như Độc Cô Cầu Bại, Dương Đỉnh Thiên, Hà Túc Đạo, Hướng Vấn Thiên, Nhậm Ngã Hành. Về cơ bản, đây là những cái tên thuần giang hồ hoặc thuộc về các nhân vật không phải chính diện.

Tóm lại, tên nhân vật Kim Dung dựa trên bối cảnh lịch sử, họ phổ biến, chữ không quá khó đọc, dễ ghi nhớ. Điều này đặc biệt rõ ở các nhân vật chính. Thậm chí, có thể dùng làm tài liệu tham khảo khi đặt tên trong đời sống thường ngày.

Tác phẩm Cổ Long ít chịu ảnh hưởng của bối cảnh lịch sử hơn, phong cách phóng khoáng, giàu cảm xúc. Tên nhân vật thường làm nổi bật cảnh giới và khí chất.

Thành chủ Bạch Vân, Diệp Cô Thành:

“Hoàng Hà xa thượng bạch vân gian,

Một tòa cô thành giữa núi cao vạn trượng.”

Tây Môn Xuy Tuyết:

“Kiếm thổi tuyết trắng, yêu tà diệt,

Tay áo phất gió xuân, cây khô hồi sinh.”

Bạch Ngọc Kinh:

“Trên trời Bạch Ngọc Kinh,

Mười hai lầu, năm thành.

Tiên nhân xoa đầu ta,

Kết tóc ban trường sinh.”

Tư Không Trích Tinh:

“Lầu nguy cao trăm thước,

Tay có thể hái sao.”

Hoa Mãn Lâu:

“Giữa xuân, hoa nở đầy lầu Thượng Dương,

Thiên tử thái bình năm xưa từng tuần du.”

Một người bị mù cả hai mắt, nhưng câu “Hoa đầy lòng thì lầu cũng đầy hoa” đã khiến ý cảnh của nhân vật tuôn trào.

Dĩ nhiên, Cổ Long cũng có những tên nữ bình dị, dễ nghe: Lâm Thi Âm, Thẩm Bích Quân, Lý Hồng Tụ, Mai Ngâm Tuyết, Minh Nguyệt Tâm.

Không chỉ tên nhân vật, ngay cả thành trì trong tác phẩm Cổ Long cũng được gọi là Bạch Vân Thành. Ngược lại, địa danh nổi tiếng nhất trong Kim Dung là Tương Dương. Các môn phái võ lâm phần lớn lấy tên từ những môn phái có thật trong lịch sử như Thiếu Lâm, Võ Đang. Tên nhân vật cũng phải phù hợp với thiết lập Phật giáo, Đạo giáo… Thậm chí, rất nhiều tên nhân vật là những nhân vật có thật trong lịch sử, như Đoàn Chính Thuần, Thất Hiệp Võ Đang…

Cả hai đều có thể viết nên những phong cách đặt tên khác nhau: một bên thiên về sự sắc bén, giản dị mà sâu sắc; một bên thiên về sự phóng khoáng, bay bổng. Nhưng tất cả đều hòa hợp với phong cách tác phẩm của mình.

Chỉ có thể nói, đó là may mắn của độc giả chúng ta.

                                                   Theo trang Bán Quyển Giang Hồ