BÂNG KHUÂNG

CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN. CHÚC CÁC BẠN NĂM MỚI BÍNH NGỌ 2026 THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Bảy, 19 tháng 9, 2026

MỘT NÉN NHANG VÀ NHỮNG CÁI ĐẦU ĐÓNG KÍN – Bài viết của Nguyễn Quốc Chính



Mấy hôm rày, thấy lãnh đạo TP.HCM đến dự lễ giỗ Đức Thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt, một số người lại nhảy dựng lên chửi bới.
Họ chửi ông.
Họ chửi người thắp nhang.
Họ chửi luôn cả thành phố đã gìn giữ lăng mộ và hương khói cho ông gần hai thế kỷ.
Gã chỉ muốn hỏi: Các vị đang bảo vệ lịch sử, hay đang nhân danh lịch sử để khoe sự thiếu hiểu biết của mình?

Lê Văn Duyệt là công thần của triều Nguyễn, từng cầm quân giúp Nguyễn Ánh đánh Tây Sơn. Đó là sự thật. Nhưng từ sự thật ấy mà nhảy cóc đến kết luận ông là “bán nước”, rồi gán cho ông toàn bộ những việc Nguyễn Ánh từng làm, thì không còn là nghiên cứu lịch sử. Đó là kiểu xét xử bằng định kiến: thấy người ta đứng trong một đội hình thì bắt người ta chịu luôn mọi tội trạng của cả đội.
Lịch sử mà đơn giản như vậy thì chẳng cần sử gia. Chỉ cần vài cái loa, ít khẩu hiệu và một bàn phím đủ lớn.

Các vị yêu Quang Trung - rất tốt. Dân tộc này kính trọng Quang Trung. Nhưng kính trọng Quang Trung không đồng nghĩa phải đào mồ tất cả những người từng đứng bên kia chiến tuyến lên mà chửi. Nội chiến là bi kịch của một dân tộc. Trong đó có người thắng, người thua, người đúng ở việc này và sai ở việc khác. Không phải cứ khác phe với người mình tôn kính thì mặc nhiên trở thành kẻ bán nước.
Lê Văn Duyệt từng hai lần giữ chức Tổng trấn Gia Định. Người Nam Bộ nhớ ông không phải vì họ dốt lịch sử. Họ nhớ một người từng giữ yên bờ cõi phương Nam, chỉnh đốn quan lại, mở mang vùng đất, bảo vệ dân chúng, khuyến khích giao thương và có cách cai trị tương đối khoan hòa với nhiều cộng đồng tôn giáo.

Dân gian gọi ông là Đức Ông.
Hai chữ ấy không phải do một cơ quan tuyên truyền nào mới nghĩ ra. Nó được truyền qua nhiều thế hệ, đi qua triều Nguyễn, thời Pháp thuộc, chiến tranh và những lần thay đổi chế độ. Nếu một con người hoàn toàn không có công đức gì với dân, liệu dân có tự nguyện giữ hương khói cho ông gần hai trăm năm không?
Ngay cả triều Nguyễn về sau cũng đã phục hồi danh dự cho Lê Văn Duyệt. Vậy mà lạ thay, vua quan phong kiến còn biết xem xét lại một bản án, còn một số người sống giữa thời đại thông tin lại khăng khăng ôm chiếc bản án cũ kỹ, rồi tự phong mình làm quan tòa của lịch sử.
Còn chuyện lãnh đạo thành phố đến thắp nhang thì có gì phải gào lên?

Lăng Ông Bà Chiểu là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Lễ giỗ Tả quân là sinh hoạt văn hóa lâu đời của người Sài Gòn - Gia Định. Lãnh đạo thành phố đến dự lễ, dâng hương trước một nhân vật gắn bó sâu sắc với lịch sử vùng đất mình quản lý, đó là sự tôn trọng di sản và tình cảm của nhân dân.
Thắp một nén nhang không có nghĩa là ký giấy chứng nhận người dưới mộ chưa từng sai.

Nếu cứ phải tìm một con người hoàn hảo tuyệt đối mới được thắp nhang, e rằng từ vua chúa, tướng lĩnh đến danh nhân trong lịch sử đều phải dẹp bàn thờ gần hết. Bởi lịch sử do con người làm ra, mà đã là con người thì có công, có tội, có giới hạn của thời đại mình.

Điều đáng sợ không phải là lãnh đạo thành phố thắp nhang cho Lê Văn Duyệt.
Điều đáng sợ là có những người chỉ chịu mở sách để tìm câu chữ phục vụ cho cơn giận đã có sẵn. Họ không học lịch sử để hiểu quá khứ; họ lục lọi quá khứ để tìm vũ khí ném vào người hôm nay.
Miệng họ nói bảo vệ chính sử, nhưng cách hành xử lại chẳng khác gì đám đông xử án ngoài chợ: không cần chứng cứ, không cần bối cảnh, chỉ cần một từ khóa đủ kích động là lập tức xông vào kết tội.

Yêu nước không đồng nghĩa với chửi thật to.
Trung thành với lịch sử không đồng nghĩa với cấm người khác có một cách nhìn khác. Và bảo vệ Quang Trung không đòi hỏi phải xúc phạm Lê Văn Duyệt.
Một dân tộc trưởng thành phải đủ bản lĩnh để tôn vinh Quang Trung vì chiến công chống ngoại xâm, đồng thời ghi nhận Lê Văn Duyệt vì những đóng góp đối với vùng đất Gia Định - Nam Bộ. Hai việc ấy không hề triệt tiêu nhau. Chỉ những cái đầu quen nghĩ lịch sử như một trận đá bóng mới buộc người đời phải chọn một bên để hò hét và ném đá bên còn lại.

Các vị có quyền không kính Lê Văn Duyệt. Có quyền tranh luận về công và tội của ông. Nhưng muốn kết án một nhân vật lịch sử, xin hãy mang theo sử liệu và lý lẽ - đừng mang theo vài câu chửi nhặt được trên mạng rồi tưởng đó là lòng yêu nước.
Bởi cuối cùng, nén nhang của lãnh đạo thành phố không làm lịch sử méo mó.

Chính sự cực đoan, ngu dốt nhưng lại tưởng mình độc quyền chân lý mới là thứ đang làm lịch sử méo mó.
Lịch sử cần được mở ra để đọc.
Không phải dùng nó làm viên gạch rồi nhắm mắt ném vào đồng bào mình.
                                                         GÃ KHỜ Nguyễn Quốc Chính

Không có nhận xét nào: