Tác giả Lê Duy Đoàn
Thấy Chú đẹp trai, trẻ trung mà chưa có vợ, Hoàng giới thiệu cô em gái con cậu con cô của mình cho Chú. Mười hai bến nước, trong nhờ đục chịu, Chú cưới cô nàng . May mà Chú gặp nước trong. Có tu có phước là vậy.
Lại nói về Phan lãng tử, anh hùng bán than về Sài gòn hàng tuần bỏ than cho các chành vựa than. Lãng tử cũng nổi tiếng trong giới ve chai nhôm nhựa là một cao thủ “chém ri chặt sắt”. Hồi đó, ở những vùng chiến sự ác liệt, quân đội Cọng Hòa và quân đội Mỹ thường lập những căn cứ dã chiến. Các loại ri sắt phẳng được dùng làm công sự hay hầm tránh bom, đạn pháo, đạn cối ; ri sắt lổ tròn dùng lát cầu đường và bãi đỗ trực thăng. Lãng tử là một người giỏi quyền biến nên tìm cách tiếp cận với giới chức cầm quyền trong quân đội và các công ty vật tư các tỉnh Đồng nai, Sông Bé ( tên mới của Bình Dương+Bình Phước). Các chú Tư Bường, Tám Tấn, Ba Khiêm, Sáu Hạnh ở Công ty vật tư của 2 tình đó coi Phan như người thân trong gia đình. Chú Hai On giám đốc của sân bay Biên Hòa coi Phan như em út trong nhà. Hồi đó, những người nói trên ký duyệt cho Phan mua hàng trăm tấn ri sắt còn nguyên nước sơn ô liu hay bán mười mấy cái động cơ máy bay reserve của máy bay Skyraider nguyên trong thùng chưa khui, mà chẳng đòi hỏi một chút “lại quả” nào cả. Chỉ cần vài độ nhậu nhiều “tăng” là mấy chú ký ngay trên bàn nhậu. Thời kỳ ấy những người cọng sản còn thật thà chưa biết vơ vét cho đầy túi tham như sau này.
Từ một anh chạy hiệu trong ban quản lý nhà đất, Chú Thân được đề bạt nhảy qua quản lý các nhà hàng trong quận. Con người lâu nay chay tịnh tưởng quen rồi nay rơi vô môi trường ăn nhậu. Mảnh đất mới là nơi để cho bản năng hoang dã của Chú- lâu nay bị đè nén bởi những qui tắc nghiêm mật của nhà chùa- trổi dậy. Người ta nói, những ông thầy tu bỏ chùa bỏ đạo ra đời thường sa vào sự thái quá của lòng dục. Tham đắm sắc dục như là chuyên đương nhiên nhằm bù đắp cho những ngày chay tịnh” cực chẳng đã” chăng? Luyện công trong những lò bát quái quanh những nhà hàng trên mọi nẻo đường của quận, Chú đã trở thành” độc cô cầu bại” không có đối thủ ngang tầm vì Chú uống bia rượu như uống nước lã, mặt Chú càng uống càng tái chứ chẳng bao giờ say. Như cái lệ thông thường của bợm nhậu, rượu và gái thường đi cặp với nhau như là một công thức. Thế là Chú lại thích thêm một thứ nữa trong bốn món ăn chơi.
***
Một buổi xế chiều, đang ngồi nhậu trong quán, Chú Thân thấy Phan ngồi trước cabin bên cạnh tài xế xe tải. Xe chở đầy hàng sắt phế liệu. Chú vội vã lấy xe gắn máy rượt theo kêu inh ỏi” dừng xe, dừng xe”. Phan tái mặt, tưởng bị công an gọi. Thông thường mỗi khi công an kêu dừng xe, Phan phải bấm bụng moi tiền ra chi “tiền mãi lộ”, nếu lằng nhằng chúng nó kiếm cớ đưa xe về đồn thì rách việc. Xe dừng. “Thằng quỷ, tau tưởng công an” “Trời ơi, tau tìm mi từ khi vô Sài gòn đến nay, đi mô mà mất tăm mất tích”. Hai người ôm riết nhau giữa đường mừng mừng tủi tủi.
Phan đưa xe lên kho của cô nàng Tàu Chợ Lớn ở quận 11 là A Tỷ giao hàng. Cân đo đong đếm nhận tiền bạc xong xuôi, Phan lên xe theo Chú Thân về nhà Chú mới chiếm dụng ở Khu cư xá sĩ quan Chí Hòa. Hai người không quên đèo theo một két rượu nhẹ có gas hiệu con cọp trắng và mấy bịch đồ mồi về nhậu.
Phan tâm sự là muốn về Sài gòn sinh sống nhưng kẹt không có hộ khẩu, không có nhà. Ở vùng núi rừng dễ kiếm ăn bằng nghề phá sơn lâm nhưng của rừng ngày cũng cạn dần vì người đến phá ngày càng đông.Hai đứa con trai ngày mỗi lớn cứ lông bông chơi với chim chóc thú rừng, lê la không trường lớp sợ rằng sẽ hư hỏng. Phải đưa gia đình vế Sài gòn sinh sống mới có đường học cho con và đường sống cho gia đình. Chú Thân nói là việc này phải nhờ đến chị Hoàng. Vốn cũng là người quen biết cũ của Phan ở Huế nên chị Hoàng vui vẻ tìm cách giúp ngay. Chị chỉ căn nhà trống hoát vách gạch chưa tô, mái tôn cũ xì dột nát, chưa có cửa nẻo chi cả trong khu cư xá Nguyễn công Trứ ở đưởng 3 tháng 2. Nhà tàng quá nên chưa ai xía phần . Căn nhà trong diện quản lý của phòng Nhà đất ủy ban. Cứ kéo cả nhà về đó ở lì , công an khu vực có hỏi thì nói rằng Phan là bà con của chị Hoàng thì không ai gây khó dễ. Cũng hay!
Đầu thập niên 80, chính quyền thành phố nhận ra chương trình đưa dân đi”vùng kinh tế mới” là một sai lầm lớn. Những viễn ảnh tốt đẹp về những vùng kinh tế mới trù phú theo viễn mơ” bàn tay ta làm nên tất cả, với sức người sỏi đá cũng thành cơm” chỉ có trên giấy và thơ. Trong thực tế, chương trình đó không có kết quả như mong đợi. Hàng vạn người dân bị đẩy đi kinh tế mới về lại thành phố sống vạ vật, lây lất khắp nơi. Họ cứ che tạm tăng bạt ni lông ngoài lề các con đường lộ, con hẻm khắp thành phố rồi lang thang kiếm ăn và sinh hoat gia đình, ăn uống, tắm giặt, ngũ nghỉ trong một vuông đất trên lề đường dưới mưa nắng trông rất nhếch nhác, tội nghiệp. Làm sao những người dân chân yếu tay mềm, cậu ấm cô chiêu ở thành phố bị lùa lên những vùng đất hoang hóa bạc màu hay những nơi sỏi đá nhiều hơn đất đai mà sống nổi? Không trường lớp, không chợ búa, không đường sá, trạm xá bệnh viện. Các phương tiện sản xuất, các phương tiện sinh hoạt đều chẳng có gì, họ sống được ngần ấy năm mới là chuyện lạ.
Sai thì sửa, sai nữa sửa nữa. Chỉ thị 01 của chính quyền thành phố cho phép những người có gốc gác sống ở thành phố, đi “kinh tế mới” trở về đều được cấp lại hộ khẩu mới, miễn sao có xác nhận đầy đủ với chữ ký dấu mộc của ủy ban phường xã nơi từng cư trú ở thành phố, nơi từng ở “vùng kinh tế mới” và nơi tạm trú hiện nay. Đó là cơ hội để Phan làm một cái sổ hộ khẩu cho gia đình thông qua dịch vụ chui làm hộ khẩu thật theo đúng trình tự (nơi đi, nơi đến, nơi về ) của mấy anh công an khu vực phường 26 quận Bình Thạnh. Cũng phải mất hơn bốn tháng Phan mới nhận được sổ hộ khẩu mới toanh, địa chỉ ở Cư xá Thanh Đa. Đương nhiên” có tiền việc ấy mà xong nhỉ”. Rẽ mà, chỉ một cây. Khi Phan lo chuyển được hộ khẩu về cái nhà chiếm dụng ở khu cư xá Nguyễn công Trứ xong thì vụ việc làm dịch vụ hộ khẩu ở Thanh Đa bị bể. Mấy anh công an làm dịch vụ gian dối bị bắt . Sở công an ra lịnh tịch thâu các sổ hộ khẩu làm chui theo đường dây đó nhưng may là gia đình Phan không bị văng miễng nên cả gia đình vẫn đường hoàng sống ở đó mãi về sau.
Sài gòn, 4/5/2013
Lê Duy Đoàn
1. Bốn câu thơ nói trên là 4 câu cuối trong bài thơ “Tao ngộ” trong tập thơ “Đêm ngắm trăng” của Bùi Giáng do nhà xuất bản Trẻ in năm 1997.
2. Tiếc thương và tôn trọng người đã khuất, tên nhân vật đã được thay đổi.
