NHỊ THẬP LỤC QUÁN 二十六貫 (97.5 kg) - Nhờ Chat GPT dịch

Xem clip trên laptop tôi thấy một nữ nhân người Nhật nâng tảng đá nặng có dòng chữ 二十六貫 (97.5 kg). 

Đây cụm từ người Nhật dùng chữ Hán để thể hiện, theo dạng chữ Kanji (漢字, Hán tự). Bởi vậy, tôi đọc theo âm Hán Việt 二十六 貫 là “nhị thập lục quán”, nhưng chữ QUÁN có nghĩa là “xâu, chuỗi”, nó không phải là đơn vị đo khối lượng.

Vì không biết tiếng Nhật nên tôi tra từ điển Hán Việt để tìm chữ 貫 có chỉ về đơn vị đo khối lượng không? Kết quả như sau:

貫 Âm Hán Việt: oan, quán

Tổng nét: 11

Bộ: bối 貝 (+4 nét)

Lục thư: hội ý

Hình thái: ⿱毌貝

Nét bút: フフ丨一丨フ一一一ノ丶

Nghĩa:

1. xâu tiền

2. xuyên qua, chọc thủng

3. thông suốt

4. quê quán. 

Tôi không thấy có chỗ nào cho biết 貫 chỉ về đơn vị đo khối lượng cả.

Vì có chữ Hán cách viết hoàn toàn giống nhau nhưng có khi cách đọc lại khác và ý nghĩa khác nhau như:

市 /shì/ THỊ : cái chợ 

hoặc 

巿 [fú] PHẤT : dây đeo lưng. 

Nên tôi tra từ điển Hán Việt các từ chỉ về đơn vị đo khối lượng như “cân, lượng, thăng, đấu, thạch...” dạng phồn thể, giản thể, dị thể... mãi cũng chưa  ra. Cuối cùng, tôi nhờ Chat GPT giải thích.

                    

Ban đầu, chỉ riêng chữ 貫 gửi bằng hình chụp thì Chat GPT cho biết như sau:
Đó là chữ 賣 (phồn thể).
Phiên âm Hán Việt: mại
Nghĩa: bán
(Giản thể tương ứng: 卖)

Thế thì 二十六貫 không thể là “nhị thập lục bản” với nghĩa 26 mại (hoặc bán 26...)

Có lẽ do hình chụp chỉ riêng chữ 貫 có vấn đề nên tôi gửi hình chụp nguyên cả cụm từ  二十六貫 (97.5 kg) hỏi Chat GPT, thì được trả lời như sau:

   二十六貫 (97.5 kg) 
     nhị thập lục quán (ở đây quy đổi ra 97,5 kg)

  貫 (quán) → đơn vị đo/đơn vị tiền cổ
  貫 (quán) vốn không phải đơn vị khối lượng cố định như kg, mà là đơn vị “xâu / chuỗi”, sau đó mới được quy ước sang trọng lượng tùy thời kỳ và địa phương.

*
1/ Nghĩa gốc của 貫 (quán) : xâu, chuỗi (xâu tiền, xâu vật)

Ví dụ phổ biến nhất:
 一貫錢 (nhất quán tiền) = 1 xâu tiền đồng (thường ~1000 đồng tiền cổ)

2/ Khi 貫 được dùng làm đơn vị cân nặng
Trong thực tế (nhất là Trung Hoa – Việt Nam – Nhật Bản cổ), khi hàng hóa được bó / xâu lại, người ta dùng 貫 như đơn vị quy ước trọng lượng.

3/ Một số quy đổi phổ biến theo từng bối cảnh

🔹 Trung Quốc (thường gặp)
→ Ví dụ trong hình bạn gửi:
     26 貫 bằng 97,5 kg
       1 貫 ≈ 3,75 kg

Đây là cách tính rất phổ biến, đặc biệt trong:
  - Buôn bán nông sản
  - Hàng hóa buộc bó (thóc, gạo, cá, hàng khô)
 
🔹 Nhật Bản (Kan = 貫)
    1 貫 ≈ 3,75 kg
     → trùng với cách tính trong hình của bạn
 
🔹 Việt Nam (thời phong kiến) 貫 Quán hay (quan)
  貫 thường dùng cho tiền:
    1 quan tiền ≈ 600 –1000 đồng tiền kẽm (tùy triều đại)
 
Khi dùng cho hàng hóa:
thường hiểu theo quy ước địa phương, hay gặp khoảng 3–4 kg
 
*
Tôi thử dùng thêm trí tuệ nhân tạo thông minh như AI và gửi chữ 貫(không gửi hình chụp) thì có giải đáp:

  "貫" (guan4) đọc là "quán" trong Hán Việt.
  "二十六貫" (97.5 kg) đọc là "nhị thập lục quán" trong Hán Việt.

Cụ thể:
  二十 (nhị thập) = 20
  六 (lục) = 6
  貫 (quán) = đơn vị đo trọng lượng (1 quán = 3.75 kg)
Vậy, 二十六貫 = 26 quán =  97.5 kg

"貫" (quán) thường dùng để chỉ đơn vị tiền tệ trong thời cổ, tương đương với 1 chuỗi tiền (1000 đồng tiền xu). Trong ngữ cảnh này, "quán" thường được dùng để chỉ lượng tiền lớn.
Ví dụ: 一貫錢 (một quán tiền)
Tuy nhiên, như trong trường hợp trước, "貫" cũng có thể dùng làm đơn vị đo trọng lượng, tương đương 3.75 kg.
 
*

Vì đây cụm từ viết theo dạng chữ Kanji (漢字, Hán tự), người Nhật dùng chữ Hán để thể hiện nên tôi hỏi Google:

Kan (貫) trong tiếng Nhật là gì?
 
Goole trả lời như sau:

Thông tin tổng quan do AI tạo
 
Kan (貫 - Quán) trong tiếng Nhật là một đơn vị đo lường cổ truyền thống, tương đương \(1.000\) monme hay \(3,75\) kg, được sử dụng phổ biến để đo trọng lượng ngọc trai nuôi cấy. Trong ngữ cảnh ẩm thực, "kan" (thường viết là 貫) còn là đơn vị đếm chuyên dụng cho sushi (2 miếng/suất) thể hiện sự sang trọng và truyền thống.
 
Các khía cạnh chính về Kan (貫):
 
Đơn vị đo khối lượng (Trọng lượng): \(1\) Kan = \(3,75\) kg (hoặc \(1000\) monme). Đơn vị này được Luật Cân đo Nhật Bản năm 1891 chính thức công nhận và vẫn phổ biến trong ngành công nghiệp ngọc trai.
Đơn vị đếm Sushi: Được dùng để đếm sushi, đặc biệt tại các nhà hàng cao cấp, tượng trưng cho một suất (thường là 2 miếng nhỏ hoặc một cặp).
 
Ý nghĩa khác (Hán tự 貫): Ngoài ra, 貫 có thể chỉ sự "xuyên qua", "nối liền", hoặc trong ngữ cảnh cổ (quê quán, xâu tiền).
 
Khớp nối gỗ (Nuki): Trong kiến trúc, 貫 còn được gọi là nuki, một loại mộng gỗ ngang nối cột và dầm trong xây dựng truyền thống Nhật Bản.
 
Kan (貫) không nên nhầm lẫn với Kan (缶), là từ dùng để chỉ các loại lon, hộp kim loại hình trụ.

*
KAN (貫) và CÂN (觔) có tương quan với nhau không”
 
Tôi tra chữ cân 觔 (đơn vị khối lượng) và các dị thể của nó, không hề thấy có nét tương đồng với Kan 貫 (đọc theo âm Nhật) cả.

觔 CÂN / jīn/

Âm Hán Việt: cân

Tổng nét: 9

Bộ: giác 角 (+2 nét)

Hình thái: ⿰角力

Nét bút: ノフノフ一一丨フノ

 

Dị thể: 4

斤 筋 𧢼 𧣊

 

Âm đọc khác

 

Âm Quan thoại: jīn ㄐㄧㄣ

Âm Nôm: cân

Âm Nhật (onyomi): キン (kin)

Âm Nhật (kunyomi): すじ (suji)

Âm Hàn: 근

Âm Quảng Đông: gan1

*
Tôi hỏi Google thì được biết:

斤 CÂN  Hệ đo lường cổ, 1 cân cổ bằng 16 lạng, tương đương khoảng 0,604 kg. Đây cũng là nguồn gốc của câu thành ngữ "kẻ tám lạng, người nửa cân" (8 lạng = 0,5 cân)

Hiện nay, khi nhắc đến "cân Tàu", giá trị quy đổi chuẩn xác nhất sang hệ mét (kilôgam) là:
1 cân Tàu (1 jin) = 0,5968 kg (khoảng 596,8 gam).
Tuy nhiên, trong thực tế giao dịch và tùy theo ngữ cảnh, con số này có thể thay đổi nhẹ:
Giao dịch thương mại/Order hàng:
Các đơn vị vận chuyển thường làm tròn 1 cân Tàu = 0,5 kg hoặc 0,6 kg để thuận tiện cho việc tính phí cước.
 
Ở Việt Nam, cách gọi phổ thông hiện nay 1 cân là 1 kg.
Ở Trung Quốc 1 “công cân” 公斤 (1 kg) bằng “thiên công khắc” 千公克 (1000 g).
Như vậy, 斤 CÂN với Kan 貫 (đọc theo âm Nhật) không hề thấy có nét tương đồng nào cả.    

*
Tra chữ 貫 (Quán) thấy có cụm từ “ác quán mãn doanh” 惡貫滿盈 lại nhớ đến nhân vật Đoàn Diên Khánh đứng đầu “tứ đại ác nhân” trong truyện kiếm hiệp Thiên Long Bát Bộ của Kim Dung, thú vị thật !

貫 là quan tiền thời xưa ở Việt Nam

Nhớ lời thơ của Nguyễn Bính:

“Một quan là sáu trăm đồng,

Chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi.

 

Chồng tôi cưỡi ngựa vinh quy,

Hai bên có lính hầu đi dẹp đàng.

Tôi ra đón tận gốc bàng,

Chồng tôi xuống ngựa cả làng ra xem.”

 
Cảm ơn các hệ thống trí tuệ nhân tạo thông minh như Chat GPT và AI nhiều. Tôi post lên cùng chia sẻ cùng quý bạn!

                                                                            

                                                                               La Thụy sưu tầm

Ghi chú:

Trang face có clip với dòng chữ 二十六貫 (97.5 kg) :
 
https://www.facebook.com/groups/1126577924381780/posts/2615586832147541/
 
Nội dung miêu tả trong clip:
 
“Cô gái nâng tảng đá nặng 97.5kg này là tân Bộ trưởng Onoda Miki, lúc đó là thượng nghị sĩ.
Cô này có lần còn thi đấu môn sumo nữ, cô cũng có đai đen Judo và cựu lực sĩ, nên có khác.”