ÔNG CÓC ĐI NHỜ VÀ CHIẾC XE LAM CHÚ ĐỈNH SƠN MỸ XỪA – Đinh Hoa Lư

 Chiếc Xe than qua xã Tân Hà tới Tà Mon qua lại trạm Lán Gòn, cái trạm người đi buôn Hàm Tân thường đặt cho cái biệt hiệu 'Láng cón'. Đây là điểm mà bao nhiêu 'trái tim' trên chuyến xe về (cũng như đi) hồi hộp, lo lắng, nhưng  ông "Cóc" thì 'tỉnh bơ"! Mấy người cán bộ Quản Lý Thị Trường chẳng ai 'thèm' hỏi về hai cái 'ruột tượng' gạo ( cái bao vải dài đựng gạo có thể cột hai đầu và vắt qua cổ) mà người cụt chân đang ngồi đè lên. Gã 'đi xin bà con về ăn"- nói vậy thì bà con hay mấy chú du kích gắng mà 'tin' vậy. Rồi chẳng ai làm khó ông ta chút nào. "cùi không sợ lở", ai dám đụng 'vị khách' này xem nào? tiền xe ư? Ông ta lần nữa, nhe hai hàm răng ra cười là xong!

Chuyến xe về lại Bến Lagi, hình ảnh nói là lạ lùng sẽ đập vào mắt người khách lạ nào mới tới Hàm Tân thôi chứ bà con ở đây thì ai lạ gì "ông Cóc"?  Khi con người tật nguyền đó xuống xe, con người mất cả hai chân đó chẳng nhờ ai cả. Chỉ dùng hai bàn tay, ông nâng người lên và phóng xuống. Hai cái ruột tượng gạo thì anh chàng lơ xe hôm đó sẽ quăng giúp cho.
 
Tạm biệt ông Cóc, người tài xế xe than và cả chú lơ xe cũng chẳng màng ngó lại ông Cóc. Không lấy tiền xe ông là một việc làm tu nhân tích đức cho giới lái xe rồi. Trên bao đoạn đường quê hương một thời Ngăn Sông Cấm Chợ biết bao cảnh có thể gọi là đau lòng trên những chuyến xe than ngày đó. Người đi buôn chuyến bị tịch thu mất cả vốn liếng. O nông dân lơ ngơ sao đó bị mất luôn mấy bao nông sản do đem quá nhiều nên bị liệt vào giới buôn bán. Còn kẻ không mua được vé phải đi vé chợ đen chợ đỏ nhưng trong túi thì quá nghèo không có đủ tiền phải nài nỉ van xin thiếu đường lạy lục chú lơ!?
 
Chỉ có Ông Cóc là "sướng nhất trên đời" không ai đụng ông hay nỡ lòng 'dụt' ông xuống xe được?
Móc xong hai xắc gạo lên hai vai, Ông Cóc tiếp tục dùng hai cánh tay di chuyển thân mình nhanh thoăn thoắt hướng về chiếc xe lambro  đang đợi khách lên Xã Sơn Mỹ...
Kể ngang đây, người viết tin bạn đọc hiểu ra tại sao ông ta được đặt tên là  "CÓC"? Rõ ràng,  con người này phóng đi chẳng khác chi "con cóc", nhất là lúc lên và xuống xe hàng.
 Mấy chiếc xe Lambro đời cũ lên về Sơn Mỹ-La Gi hay bị vạ oan do Ông Cóc "đi chùa".
Sao mà "chùa"? Do gã đi mà chẳng tốn đồng nào?
Thưa bạn đọc, sao mà bị vạ oan?
 
Người viết xin tuần tự giải thích:
Mấy chuyến xe hàng chạy than Hàm Tân- Đức Linh tuy bị ông ta 'đi chùa' không trả tiền lần nào nhưng còn 'vớt vát' nhờ đông khách. Đa phần khách đi vé "chợ đen" xe hàng còn 'kiếm chác' được. Mấy chiếc xe Lambro đời cũ lên - về Sơn Mỹ hay bị mất tiền xe  do ông chuyên xin đi nhờ?
 
Bạn đọc có thể cảm thông nếu nhớ ra xe lambro chỉ chở được hơn mười người khách thôi. ông  lọt thỏm vào trong sàn xe ngồi ngó ra nhưng chú Đỉnh tài xế chưa bao giờ dám đòi tiền?  Không phải chú Đỉnh sợ ông, mà do chú lái xe lam NỂ tình bà con thôn xóm. Người quê mình nặng tình làng nước.  Ai nỡ đòi tiền con người tàn tật lại là người quen biết trong làng? Ngày ngày vợ con chú Đỉnh lên chợ Sơn Mỹ thì gặp nhau, Mụ T vợ ông Cóc bán cá trên chợ ai mà chẳng biết? Chú Đỉnh tuổi bằng em trai người kể hôm nay. Nhà ở sau lưng vườn và trường vợ người viết dạy. TRƯỜNG CƠ SỞ 1 SƠN MỸ. Ngày đi Mỹ làm tiệc dưới Cam Bình nhà ba mạ hai bên người kể chuyện này không quên mời vợ chồng Chú người hàng xóm hiền lành chất phác.
 
Xin trở lại chuyện chiếc xe lambro chú Đỉnh....Tiếng chiếc xe lambro cũ kỹ kêu bành bạch. Rồi nó gầm rú lên cho được con dốc Sơn Mỹ. Tiếng  máy nghe 'thảm thiết' làm sao! "rột rột, leng keng"... hơn mười mấy người trong xe nín thở. Ai cũng có cảm tưởng chiếc xe ba bánh đến hồi 'rã rời' máy móc đến nơi?!
 
Xe leo dốc lâu chừng nào thì lòng chú Đỉnh hay người tài xế càng nóng ruột chừng đó. Lên xong con dốc Tân Sơn, chỉ còn non hai cây số là đến Chợ Sơn Mỹ đó rồi. Chú Đỉnh mong làm răng chiếc lambro lết lên cho đến được chợ, thả khách xong rồi về nhà ngay. Cũng là “điệp khúc” y mọi bữa, Chú lại tức tốc sửa máy, thêm dầu chêm nhớt. Ngày mai chiếc xe Lambro lại tiếp tục hành trình nặng nề khoai sắn đổ dốc về lại chợ Tỉnh La Gi.
 
Hai xắc gạo của ông "Cóc" ít lắm cũng gần ba chục ký. Ba chục ký gạo là con số mà bà con trong thôn ai cũng mơ ước. Ông Cóc đã đem được mớ  gạo về tận nhà. Nhà ông không xa chợ Sơn Mỹ bao nhiêu. Hai hàng cây bạch đàn theo con đường đất dẫn vô nhà gã "Cóc" cũng chẳng 'lạ" chi với nhiều chuyến gã ta mang gạo về như thế. Té ra con người tàn tật này là một TAY BUÔN GẠO thứ thiệt'! Không gì là quá bí mật cả; ai trong thôn cũng biết, nhưng bà con làm thinh để Ông kiếm chút cơm hay ý nghĩa đẹp hơn là "nuôi vợ đợ con" đó thôi!
 
Một chuyến đi như thế ông ta lời chẳng là bao, nhưng "năng chuyến hơn đầy đò"! Người mình ai mà không hiểu câu này?  Cụt hai chân, bà con không ai nỡ lòng 'bươi móc', mấy 'eng' du kích tại cái trạm 'Lán Cón' nói trên 'dư sức' biết nhưng cũng lơ đi làm phước cho người đi xe 'đặc biệt' đó kiếm ăn.
 
Nói chuyện “nuôi vợ đợ con”, người viết mới có vài dòng về đời sống riêng tư về gia đình của người tàn tật này. Sau cái thời "KHẨN HOANG LẬP ẤP"  tiếp đến cái thời điểm 'trời nhào đất lộn' 1975, khi mọi sự 'lắc lư chao đảo' yên lặng lại rồi, vùng đất cũ Động Đền -Sơn Mỹ chỉ còn lại lớp dân an phận cho số kiếp còn lại của mình.
 
Trong lớp di dân này dĩ nhiên có người tàn tật mất cả hai chân này. Nhưng Trời còn dành cho gã một cơ hội, như tia sáng cuối đường hầm tăm tối. Mụ T. là gái 'quá xổi' còn sót lại trong thôn, nhờ vậy mới chịu chấp nhận lấy người đó làm chồng. Mái nhà tranh, không biết ai dựng nên cho hai vợ chồng, khiêm nhường nằm tận cuối rìa làng bắt đầu con đường vô rẫy. Nhà hai vợ chồng ngoài cùng,  tiếp đến là những vạt tranh đất đai bạc màu cùng những gò đất mối mọc lên 'vô tội vạ' khoai sắn khó lòng mọc nổi...

CHA CÚ ĐẺ CON TIÊN

Hình như luật thừa trừ của ông trời luôn có trên cõi trần gian do Mụ T.  tuy "quá thì" nhưng vừa lúc lấy Ôôn lại còn 'đẻ được'. Lạ nữa? Mụ T. cho ra đời hai đứa con gái dễ thương làm sao! Đứa nào da cũng trắng bóc, đôi mắt to đen nhánh, cặp lông mày cong vòng. Ai nhìn cũng thích và ưa bồng. Đã đẹp, hai đứa con gái đó lớn lên vài ba tuổi lại thấy hai cái núm má đồng tiền to lồ lộ, nên càng xinh thêm.
Mụ T. bồng con ra chợ Sơn Mỹ không ai tin là con mụ T.. Xong chuyến 'buôn gạo' từ Đức linh về, Ông chỉ ở nhà lo giữ con cho vợ ra chợ kiếm 'mắm muối' thêm. Ông ngó vậy mà rất cưng con, đó là hai 'hòn ngọc' quý nhất trong đời. "Cha cú đẻ con tiên" ông bà ta nói mà thật. Trong làng xầm xì bàn tán ông lại bon chen xin cho hai cô "công chúa" cưng vào lớp mẫu giáo trong xã. Con lão đẹp đến thế! cô Nghĩa vừa làm cô, vừa làm hiệu trưởng trường mẫu giáo làm sao chối từ cho được?
 
Mấy đồng bạc Ông kiếm ra nhờ vào mấy chục ký gạo từ Đức Linh về đến miền cát trắng ven biển Hàm Tân là mạch sống. Cái thời 'quỷ tha ma bắt' - những chuyện khốn nạn trên xe hàng- những sắc gạo cỏn con bị du kích lạnh lùng lôi xuống. Những bàn tay chới với của những người bị liệt vào giới "con buôn" trong thời "củi quế gạo châu" thế mà Ông thoát được tất cả mới hay.

Hết Gạo Em Ơi vũ Trụ Chìm...

Có ông bạn ngày xưa nào đó, người viết quên tên chỉ nhớ lõm bõm câu trên nhờ vợ nói cho nghe.
Tại sao người viết nhớ đến thế? Do nó đúng một cách "da diết" làm sao? Chỉ có những ai lứa tuổi thất thập trở lên sống cùng thời cùng nơi mới thấm thía hiểu câu này thôi!
 
Một thời, ông  “Cóc” chỉ biết nhe hàm răng lởm chởm, vàng khè, cười trừ với mấy ông "quản lý thị trường", du kích hay với lơ xe. Có thể con người tật nguyền này từng một thời mãn nguyện với số phận, tuy mất cả hai chân nhưng biết đâu chính hai cái chân mất đi là 'vị thần cứu độ',  một thời hạt gạo quý như vàng.
Nhớ Sơn Mỹ Hàm Tân một thời nắng gió
                                                                            Đinh  Hoa Lư edit
                                                                                  29/9/2026